انواع روش های پرداخت بین المللی

پرداخت بین المللی

payment


انواع روش های پرداخت بین المللی ( terms of payment )

روش های پرداخت بین المللی در معاملات بین المللی، نظر به عوامل مختلف، متفاوت است. طرفین با در نظر گرفتن میزان اعتمادی كه به همدیگر دارند و نیز با ملاحظه اوضاع و احوال اقتصادی و سیاسی ، یكی از انواع روش های پرداخت را در معامله خود انتخاب می نمایند.

 

روش های متداول پرداخت بین المللی در معاملات بازرگانی بین المللی به اشکال زیر طبقه بندی می گردد که هر کدام در زیر توضیح داده شده :

 

1.     پیش پرداخت نقدی  ( Cash in advance )

2.     حساب باز ( Open Account ) – پرداخت در آینده

3.     وصولی ( Collection ) – برات

4.     اعتبار اسنادی (L/C) ( Documentary Credit )

 

1.پیش پرداخت نقدی:  ( Cash in advance )

در این روش خریدار قبل از حمل کالا یا ارائه خدمات وجهی را به فروشنده پرداخت می‌کند.

در این حالت خریدار كالا ، تمام وجه آن را همراه با سفارش كالا در اختیار فروشنده قرار می دهد. بعد فروشنده كالا را برای وی ارسال می نماید كه در این روش عمده ریسك متوجه خریدار به نفع فروشنده است. (كه از معایب عمده آن نیز می باشد)

ریسک: در صورتی كه فروشنده اقدام به ارسال كالا نكند یا كالای ارسالی او دارای ویژگی ها و مشخصات مورد نظر در هنگام معامله نباشد، مشكلات فراوانی ایجاد شده و خریدار متضرر می شود.

در چه شرایطی از روش پیش پرداخت بایستی استفاده کرد؟

اگر چه این روش پرهزینه بوده و خطراتی را در بر دارد ، در مواقعی که روند تولید کالا یا ارائه خدمات به تخصص و سرمایه زیاد احتیاج داشته باشد ، شیوه متداولی است .

درچنین شرایطی طرفین ممکن است به این توافق برسند که عملیات پرداخت وجه به صورت پرداخت قسمتی از وجه به شکل پیش پرداخت و یا پرداخت تدریجی انجام شود.

روش های قابل توجه در پرداخت بین المللی از دو نگاه فروشنده و خریدار قابل بحث است که در زیر به بررسی آن ها می پردازیم .

این روش در موارد زیر به کار برده می شود :
·       زمانی که اعتبار خریدار مورد تردید باشد.

·        زمانی که شرایط سیاسی و اقتصادی در کشور خریدار دارای ثبات نمی باشد.

·        هنگامی که احتمال تاخیر پیش بینی نشده ای در دریافت وجه ، مثلا در نتیجه حوادث خارج از کنترل خریدار ( امتیازات برای فروشنده )

·        استفاده فوری از وجوه ( زیان ها برای خریدار )

·        با انجام پیش پرداخت او سرمایه اش را ، قبل از دریافت کالا یا خدمات ، مورد استفاده قرار می دهد .

·        او مطمئن نیست آنچه را که برایش قرار داد منعقد کرده است : تهیه خواهد شد ، دریافت خواهد شد ، در زمان مناسب دریافت خواهد شد با کمیت و کیفیت سفارش داده شده دریافت خواهد شد

 

2. حساب باز ( Open Account ) – پرداخت در آینده
در این روش با توجه به اینکه فروشنده به خریدار اعتماد دارد قبل از دریافت وجه کالا را برای خریدار ارسال می‌کند

این روش از نظر ریسك و اعتماد، درست در مقابل روش پیش پرداخت قرار دارد.

در اینجا فروشنده بر اساس تفاهمی كه با خریدار نموده است اقدام به ارسال كالا نموده و مالكیت خویش را با ارسال كالا و اسناد حمل از دست می دهد و در اختیار خریدار قرار می دهد. و خریدار با توجه به مفاد قرار داد اقدام به پرداخت وجه می‌کند.

ریسک: در این روش بر خلاف روش پیش پرداخت، ریسک بیشتر برعهده فروشنده است.

روش کاهش ریسک: در روش حساب باز برای اینکه شما ریسک پرداخت را کم کنید می‌توانید کالا را در چندین پارت ارسال کنید و از ارسال یکجا کالا خودداری کنید.

چنانچه خریدارپارت اول را تسویه کرد شما مابقی کالا را ارسال کنید.

در چه شرایطی از روش حساب باز استفاده کنیم؟

در مواقعی که خریدار مورد اعتماد است

شرایط سیاسی و اقتصادی کشور ثبات بالایی دارد.

فروشنده باید کاملا مطمئن باشد که خریدار در زمان توافق شده پرداخت را انجام خواهد داد. او باید بداند که در بعضی موارد احتمال تنزیل بروات دریافتی تحت حساب باز نزد یک موسسه مالی وجود دارد .

·        امتیازات برای خریدار
·       او پرداخت وجه را تنها پس از دریافت و یا بازرسی کالا یا خدمات انجام می دهد.

·        پرداخت مشروط به مباحث مطرح شده در بخش قبل، یعنی فهرستی از مباحث سیاسی ، قانونی و اقتصادی قابل توجه در بازرگانی بین المللی ، می باشد .

·       زیان از نظر فروشنده
·       او حق مالکیت کالا را بدون اطمینان از پرداخت وجه به خریدار واگذار می نماید .

·        این احتمال وجود دارد که رویدادهای سیاسی باعث تحمیل مقرارتی شود که موجب تاخیر یا توقف در نقل و انتقال وجوه به او گردد.

·        او در استفاده از سرمایه خود تا زمانی که خریدار کالا را دریافت و / یا بازرسی یا ارائه خدمات را تایید وجه را پرداخت نماید با محدودیت مواجه است .

3.برات: سندی هست که به موجب آن شخص حقیقی یا حقوقی (براتکش (DRAWER  پس ازمهر و امضا آن به شخص دیگری( براتگیر DRAWEE (  دستور میدهد مبلغ معینی را پس از رویت و یا در سر رسید معین در وجه یا حواله کرد خود او یا شخص ثالث پرداخت نماید.
برات  وصولی ساده: ( clean draft  )
با توجه به توافق های بین خریدار و فروشنده نسبت به این روش، فروشنده کالا را برای خریدار حمل می‌کند و اسناد حمل کالا را نیز برای ایشان به طور مستقیم می‌فرستد. سپس بر اساس اسناد حمل، برات ساده‌ای را بر عهده خریدار می‌گذارد و برایش تنظیم می‌کند; و از طریق بانک خود یا به طور مستقیم، برای بانک خریدار برات وصول ارسال می‌کند تا خریدار بر اساس شرایط پرداخت برات(دیداری یا مدت دار)وجه برات را واریزنماید.
نکته: با توجه به اینکه اسناد حمل به طور مستقیم برای خریدار ارسال می‌شود و خریدار کالا را از گمرک ترخیص می‌کند بدیهی است پس از اعلام بانک خریدار در خصوص دریافت برات، خریدار باید برای پرداخت وجه آن اقدام کند.
این روش نسبت به حساب باز ریسک فروشنده کمتر است; زیرا برات از طریق بانک کارگزار او ارسال می‌شود و پیگیری‌های لازم صورت میگیرد. همچنین، در صورت ارسال مستقیم برات برای بانک خریدار، بانک مزبور نیز پیگیری های لازم را برای پرداخت وجه انجام خواهد داد، ولی هیچ تعهدی برای بانک خریدار نسبت به تامین وجه و پرداخت آن به فروشنده وجود ندارد .
معمولا ، حق مالکیت بر کالا تا زمانی که برات از طرف خریدار پرداخت و یا قبولی نویسی نشود به خریدار تعلق نمی گیرد ( مگر این که در سند حمل نام خریدار به عنوان گیرنده ذکر شده باشد )..
وصولی ها معمولا در ارتباط با فروش کالا ، و نه ارائه خدمات ، مورد استفاده قرار می گیرند
وصولی اسنادی
فروشنده کالا را حمل می کند و اسناد حمل را می گیرد و معمولا براتی، دیداری و یا با رسید روز، با مبلغی معادل ارزش کالا عهده خریدار می کشد، فروشنده برات اسناد را به بانک خودش ( بانک پرداخت کننده وجه ) که به عنوان نماینده او اقدام می کند ارائه می دهد.

بانک تائید می کند که کلیه اسناد طبق نظر فروشنده تحویل گردیده است

بانک فروشنده ( بانک ارسال کننده ) برات و سایر اسناد را به همراه نامه وصولی به بانک کارگزار ( بانک وصول کننده )، که معمولا در شهر محل سکونت خریدار واقع شده است، می فرستد .

بانک وصول کننده به عنوان نماینده بانک ارسال کننده عمل می کند و دریافت برات و اسناد را به خریدار اعلام می کند

کلیه اسناد و معمولا حق تملک کالا در مقابل پرداخت مبلغ مشخص شده در برات یا قبولی نویسی برات برای پرداخت ، در تاریخ مشخصی در آینده ، تحویل خریدارمی گردد.

امتیازات برای فروشنده
·        وصولی اسنادی روندی ساده و مقرون به صرفه است.

·        اسناد با ارزش، مثل اسنادی که در حکم کالا هستند، تا زمان پرداخت و یا قبولی نویسی تحویل خریدار نمی گردد.

·        در صورت عدم پرداخت یا عدم قبولی نویسی چنانچه بانک وصول کننده مجاز باشد می تواند ترتیب ترخیص ، انبار ، بیمه و یا حمل مجدد کالا را به فروشنده بدهد .

·        وصولی ها تامین مالی پیش از صادرات و یا پس از صادرات را تسهیل می نمایند .

·       زیان ها برای فروشنده
·       او بدون وجود تعهد غیر مشروط خریدار برای پرداخت، کالا را حمل می کند .

·        هیچ گونه تضمینی برای پرداخت، یا پرداخت فوری، از سوی خریدار وجود ندارد .

·        فروشنده در استفاده از سرمایه اش تا زمان دریافت وجه با محدودیت مواجه است .

امتیاز برای خریدار
وصولی ها به نفع خریداراست زیرا می تواند پرداخت وجه را تا زمان رسیدن کالا ، یا حتی پس از آن ( در صورتی که برای پرداخت معوق توافق شده باشد )  به تعویق بیاندازد .

زیان ها برای خریدار
با نکول کردن برات او به طور قانونی متعهد و مسئول است .

اگر ” وصولی ” پرداخت نشود اعتبار تجاری او لطمه می بیند .

 

4. اعتباراسنادی ( Documentary Credit )

·   اسنادی که توسط موسسات مالی صادر می‌شود و تعهدی است برای پرداخت مقداری پول، که عمدتا در امور پولی تجارت مورد استفاده قرار می‌گیرد را اعتبارات اسنادی یا LC می‌نامند. اعتبار اسنادی تعهدی از بانک است که به خریدار و فروشنده داده می‌شود.

·   در تجارت بین‌الملل، زمانیکه خریدار از یک کشور و فروشنده از کشوری دیگر برای انجام معامله اقدام کنند، اعتبار اسنادی اهمیت بسزایی پیدا می‌کند.

·   برای انجام معامله علاوه بر وجود اعتبارنامه که نقش اساسی دارد، اقلامی مانند : شخص یا شرکت فروشنده، بانک یا موسسه مالی صادرکننده (از طرف شخص خریدار)، بانک ابلاغ کننده (از طرف فروشنده) نیز دارای اهمیت هستند.

 

متاسفانه وجود اعتبار اسنادی تقلبی که بانک های موهوم و ساختگی صادر می کنند نیز واقعیت دارد. در مواردی ذینفع، اعتبار اسنادی را مستقیما از بانک موهومی دریافت می کند. یعنی، بدون دخالت بانک ابلاغ کننده شناخته شده ای در کشور خودش. زیرا، بانک ابلاغ کننده قادربه کنترل صحت ظاهری اعتبار اسنادی می باشد. این انحراف از جریان عادی بانکی می تواند علامت خطری باشد .

در مورد دیگری به نظر می رسد بانک ابلاغ کننده، شعبه یا دفتر بانک گشاینده باشد؛ لیکن از نظر ذینفع نام شناخته شده ای نیست. این مطلب نیز بیانگر لزوم احتیاط است. در تمام موارد شرط اطمینان برای ذینفع این است که، قبل از اعتماد به اعتبار اسنادی یا انجام هر اقدامی در ارتباط با آن، صحت موضوع را از طریق بانک خودش روشن نماید.

برای آگاهی از جزئیات بیشتر در تعریف اعتبار اسنادی به ماده ۲ یو . سی . پی . ۵۰۰ مراجعه کنید .

ترتیبات قرار داد
در یک عملیات اعتبار اسنادی ، ترتیبات قرار داد سه جانبه مشخصی وجود دارد :

·        قرار داد فروش بین خریدار و فروشنده

·        ” توافقات مربوط به گشایش و تضمین هایی مربوطه ” یا ” قرارداد باز پرداخت ” بین خریدار ( متقاضی ) و گشاینده ( بانک گشاینده )

·        اعتبار اسنادی بین بانک گشاینده و ذینفع . چنانچه اعتبار اسنادی را بانک دیگری تائید کند در آن صورت چنین بانکی در مقابل ذینفع ، علاوه بر تعهدات بانک گشاینده ، دارای تعهد پرداخت نیز می باشد .

هر یک از قرار دادهای فوق معامله ای مستقل محسوب می گردد . که ارتباط بین طرف های معامله را تنظیم می کند .

صدور اعتبار اسنادی
·        خریدار یا فروشنده قرا رداد فروشی مبنی بر پرداخت وجه از طریق اعتبار اسنادی، منعقد می نمایند .

·        خریدار به بانک خود – بانک گشاینده – در خواست گشایش اعتبار اسنادی به نفع فروشنده – ذینفع – را می دهد .

·        بانک گشاینده از بانک دیگری که معمولا در بانکی در کشور فروشنده است، می خواهد که اعتبار را ابلاغ و احتمالا تائیدیه خود را به اعتبار اسنادی اضافه کند .

·        بانک ابلاغ کننده یا بانک تائید کننده، گشایش اعتبار را، به فروشنده اطلاع می دهد .

گروه ها و افراد موثر در روش اعتبار اسنادی
·        خریدار : پس از انتخاب فروشنده و مذاکره اولیه و یک توافق بین آن ها شکل می گیرد و خریدار با دردست داشتن پیش فاکتور ( در ایران نیاز به مجوز ثبت سفارش ) به بانک گشاینده اعتبار مراجعه و تقاضای گشایش اعتبار اسنادی می نماید.

·        بانک گشاینده : این بانک در کشور خریدار واقع است و در صورتی که فروشنده به تعهدات خود عمل نماید وجه معامله را به نیابت از خریدار پرداخت می نماید.

·        بانک کارگزار : این بانک در کشور فروشنده واقع است و در اصل نماینده بانک گشاینده است و وظیفه ابلاغ اعتبار اسنادی به فروشنده و دریافت وجه از بانک گشاینده و انتقال به فروشنده را برعهده دارد.

·        فروشنده : که متعهد می شود طبق شرایط اعتبار اسنادی کالا را در برهه زمانی مشخص تولید و جهت استفاده خریدار ارسال نماید.

طرفین اعتبار اسنادی
·       برای اینکه یک LC یا اعتبار اسنادی شکل بگیرد و بتوان با استفاده از آن در بازار بین المللی به مبادله و معامله پرداخت باید یکسری شرایط و طرف‌های ذینفعی وجود داشته باشند و هر یک مطابق با قوانین و مقررات تدوین شده توسط اتاق بازرگانی بین المللی عمل نمایند .

·       طرفین اعتبار اسنادی عبارتند از :
·       بانک گشاینده

·       بانک گشاینده این حساب بنا به درخواست متقاضی یا به دستور یک ارگان دولتی اقدام به گشایش یک چنین حسابی نزد خود کرده و گشایش این حساب باید مطابق با قوانین و دستورالعمل‌های بین المللی انجام شود و نحوه پرداخت پول هم به فروشنده بر اساس قوانین و در صورت انجام تعهدات توسط آن صورت می‌گیرد و تا مادامی‌که این تعهدات انجام نشود اعتبار نزد بانک باقی خواهد ماند .

·        بانک تائید کننده، در صورت وجود

·       ذینفع

·       ذینفع اعتبار می‌تواند یک شخص حقیقی یا حقوقی بوده و طرف اصلی خریدار محسوب بوده این شخص فروشنده محسوب شده و باید مطابق با قوانین و مقررات و دستورالعمل‌های صادر شده تحت عنوان شرایط حساب اسنادی کالایی که فروخته است را در مدت معین و مقرر شده با واسطه‌های قانونی ذکر شده در معامله به خریدار تحویل دهد.

·       فروشنده ذینفع اعتبار است و از طریق فروش کالا ی خود نفع مورد نظر را کسب می‌کند و قطعا باید به تعهدات خود هم عمل نماید و این کار توسط بانک اصلی و بانک کارگزاری نظارت می‌گردد .

·       سایر طرف هایی که موجب تسهیل اعتبار اسنادی می شوند :
·       متقاضی

·        بانک ابلاغ کننده

·        بانک تعین شده برای پرداخت / قبولی نویسی / معامله

·        بانک انتقال دهنده، درصورت وجود

انواع اعتبار اسنادی
بازرگانی بین المللی از پیچیدگی های زیادی برخوردار است و در شرایط متنوع و متغیری انجام می شود . معاملات بین المللی به شیوه ها، ابزارها و شرایط متفاوت و متنوعی انجام می شوند و افراد متعددی ممکن است در این جریان نقش های مختلفی را بازی کنند.

بنابر این لازم است ابزار پرداخت نیز به عنوان یکی از مهم ترین ارکان یک معامله بین المللی از تنوع و انعطاف پذیری لازم برخوردار باشد تا بتواند در شرایط و معاملات مختلف به تجار کمک نماید تا عمل پرداخت به بهترین و مناسب ترین وجه ممکن انجام شود.

یکی از ویژگی های اساسی اعتبار اسنادی این است که از تنوع بالایی برخوردار است و این ویژگی باعث شده است تا اعتبار اسنادی به عنوان یکی از مهم ترین مکانیزم های پرداخت در بانکداری بین المللی به عنوان یک کارگاه مجهز به لوازم، ابزار، تجهیزات و امکانات عدیده باشد.

بنابراین، بهتر است تجار و بازرگانان برای استفاده بهینه از این تنوع و به کار بردن صحیح هر کدام از انواع اعتبارات در محل خود، شناخت کافی راجع به هر کدام داشته باشند و بتوانند در معاملات مختلف خود از بهترین نوع اعتبار بهره مند گردند.

انواع اعتبارات اسنادی از نظر تعهدی
·       اعتبار اسنادی برگشت پذیر : که بدون اطلاع قبلی ذینفع قابل اصلاح یا ابطال می باشد که ریسک فروشنده در آن زیاد است

·        اعتباراسنادی غیرقابل برگشت: که جهت هرگونه اصلاح یا ابطال نظر موافق اعضاء ال سی لازم است

·        اعتبار اسنادی غیرقابل برگشت تایید شده : که فروشنده درخواست تضمین بیشتر از سوی بانک های کشور خودش را دارد

·       اعتباراسنادی تایید نشده : این نوع اعتبار در شرایط متعارف و بدون نیاز به تایید بانک دیگری گشایش می‌یابد. اگر در شرایط اعتبار کلمه Confirmed ذکر نشود آن اعتبار تایید نشده تلقی می‌شود.

·       اعتباراسنادی وارداتی یا صادراتی : به اعتباری که خریدار برای واردات به کشور خود گشایش می کند اعتبار وارداتی و این اعتبار از لحاظ فروشنده کالا که در کشور دیگر قرار دارد اعتبار صادراتی می‌باشد.

·       اعتباراسنادی قابل انتقال : به اعتباری گفته می‌شود که طبق آن، ذینفع اصلی حق دارد همه یا بخشی از اعتبار گشایش شده را به شخص یا اشخاص انتقال دهد. در واقع این نوع اعتبار یک امتیاز برای فروشنده محسوب می‌شود.

·       اعتباراسنادی غیر قابل انتقال : به اعتباری گفته می‌شود که ذینفع حق واگذاری کل یا بخشی از آن را به دیگری ندارد. در تجارت بین الملل عرف بر غیر قابل انتقال بودن اعتبار است و همچنین در ایران برای گشایش اعتبار قابل انتقال نیاز به مجوز بانک مرکزی می‌باشد.

انواع اعتبار اسنادی از لحاظ مدت و زمان پرداخت وجه L/C

·       اعتبار اسنادی دیداری : بعد از ارسال کالا و اسناد طی مراحل وجه کالا ردوبدل می شود.

·        اعتبار اسنادی مدت دار: در مدتی مشخص در اعتبار وجه کالا رد و بدل می شود.

·        اعتبار اسنادی ریفانیانس : بانک وجه را پرداخت می کند و در مدت مشخص شده وجه و بهره را از خریدار میگیرد.

·        اعتبار اسنادی یوزانس : بانک با گرفتن وثیقه از خریدار وجه را پرداخت می کند و بعد در سررسید مشخص وجه و بهره را از خریدار می گیرد.

مزایایی كه اعتبارات اسنادی (L/C) برای خریدار دارد
·       توانایی بررسی اینكه صادر كننده به شرایط معامله عمل نموده یا خیر

·        بارگیری كالا در خلال یك برهه زمانی مشخص و كوتاه انجام می شود

·        كالا با استانداردها و رویه های جهانی و قیمت مناسب تولید و فروخته می شود

·        دریافت وام و اعتبار از بانك جهت پرداخت فوری وجه اعتبار به فروشنده

·        از طریق بانك راهنمایی شده و توصیه های حرفه ای دریافت می كند

·        درصورتی كه شرایط مندرج در L/C را رعایت كند هیچ خطری در خصوص عدم دریافت وجه وجود ندارد پرداخت وجه در بانكی در كشور خودش انجام می شود

·        توانایی دریافت وجه كالا بعد از بارگیری انجام می شود

·        از طریق بانك توصیه های حرفه ای دریافت می كند

مزایایی که این روش برای فروشنده دارد
·       درصورتیکه شرایط مندرج درL/C را رعایت کند هیچ خطری در خصوص عدم دریافت وجه وجود ندارد

·        پرداخت وجه در بانکی در کشور خودش انجام می شود

·        توانایی دریافت وجه کالا بعد از بارگیری انجام می شود

·        از طریق بانک توصیه های حرفه ای دریافت می کند. البته این روش دارای معایبی است از جمله : وقت گیر بودن مراحل گشایش اعتبار و پرهزینه بودن آن

بانک تنظیم کننده چیست و چه نقشی دارد
در گشایش حساب LC و انجام معمالات بین المللی و پرداخت پول آن ها ممکن است یک بانک دیگر تحت عنوان بانک تنظیم کننده وارد میدان شده و اقدام به تایید بانک کارگزار و اعتبار خریدار نماید و پس از تایید آن ها خود اقدام به پرداخت وجه معامله کرده و کار انتقال پول را به فروشنده انجام دهد.

در این موارد وجود یک بانک ثالث دیگر ضرروی نخواهد بود و نقل انتقال پول و بررسی قوانین و اسناد و مدارک معامله توسط خود این بانک انجام می شود.

شرایط و مقررات اعتبار به چه مقرراتی گفته می شود
شرایط و مقررات اعتبار قوانین و شرایطی است که بین فروشنده و خریدار در نظر گرفته می شود و هر دو ملزم به رعایت آن ها خواهند شد برخی از این شرایط تعیین دقیق مشخصات کالا فروخته شده و مبلغ و سررسید اعتبار برای حمل و جابجایی اسناد و کالا است.

نتیجه گیری :
برآیند مقایسه اعتبارات اسنادی با سایر روش های پرداخت آن است كه به طور قطع روش اعتبار اسنادی مطلوب ترین، مطمئن ترین و در عین حال پیچیده ترین روش برای بسیاری از بازرگانان است. ولی با توجه به معایبی كه دارد در بعضی از كشورها كه تعاملات خوب با همدیگر دارند از این روش كمتر استفاده می شود.

اما در كشور ما ایران با توجه به دور بودن از بازارهای جهانی به لحاظ بعد مسافت و همچنین با در نظر گرفتن اوضاع سیاسی كشورهای همسایه، این روش برای كاهش ریسك جایگاه خاصی دارد و به عنوان مهمترین روش واردات كالا مطرح می شود.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

×

سلام!

همین حالا با کارشناس ما صحبت کنید.

× چطور میتونم کمکتون کنم؟